ولادت امام عسگری علیه‏السلام

اغلب تاریخ‏نویسان معتقدند امام عسکری علیه‏السلام در سال 232 ق در شهر مدینه چشم به جهان گشود و هنوز چندسالی از عمر مبارکش نمی‏گذشت که به همراه پدر بزرگوارش امام هادی علیه‏السلام از مدینه به سامرا تبعید شد و در مرکز عسکر (لشکرگاه) تحت نظارت مأموران خلیفه ساکن شد. آن حضرت و پدر بزرگوارشان به مناسبت این که در محل استقرار لشکریان حکومت ناگزیر به سکونت شده بودند، عسکریین علیه‏السلام (= دو عسکری) لقب یافته‏اند.

دوران امامت حضرت عسکری علیه‏السلام

امام یازدهم در سال 254 ق، به دنبال شهادت امام هادی علیه‏السلام و در حالی که بیش از 22 سال از عمر مبارک آن حضرت سپری نشده بود، منصب امامت را عهده‏دار شدند و حدود شش سال یعنی تا 26 سالگی به ارشاد و هدایت مردم مشغول بودند. آن حضرت سرانجام در هشتم ربیع الاوّل سال 260 ق به دسیسه معتمد عباسی و در شهر سامرّا به شهادت رسیدند و جنازه مطهرشان در کنار مرقد منوّر پدر بزرگوارشان امام هادی علیه‏السلام به خاک سپرده شد که میعادگاه شیعیان جهان است و عاشقان ولایت چون پروانه به دور شمع وجودش می‏چرخد.

طلوع فرخنده

نسیم سحری، جان‏مایه عشق را به گستره خاک بخشید. آبشاری از نور، از خنده‏های شادمانه خورشید، به میهمانی زمین آمد. دریچه‏ای از شادی بر دل‏ها گشوده شد و ترنّم شکفتن نوگلی معطر، در باغستان توحید، دل‏ها را مفتون و مجذوب خویش ساخت. امام حسن عسکری علیه‏السلام روح حماسه، چکاد بلند آفتاب، چهره روشن ایستادگی، سیمای بلند فرزانگی، پگاه پرتبسم ایمان، چراغ‏دار راه انسان، طلیعه خورشید صداقت و صفا، راه‏بان فتوت و مردی، یاور ستمدیدگان و محرومان، پاسدار ایمان و آرمان، مدافع حریم مهر نبوی، تداوم‏بخش راه عدل علوی علیه‏السلام ، و رسواگر دشمنان اسلام مصطفوی است. اینک در سال‏یادِ میلاد خجسته آن مولا، سلامی صمیمی و سرشار از گل و باران، بر ساحت آن مرهم زخم‏های خسته‏دلان می‏فرستیم و به شما گرامیان به مناسبت این طلوع فرخنده، تهنیت و شادباش می‏گوییم.

خورشید یازدهم

اماما! خورشید عدالت را تو پروریده‏ای. مژده دیرپایی صالحان تویی. شکوه عارفانه ایمان تویی. این تویی که در یک پگاه آفتابین، بر بلندای زمانه می‏ایستی و به هیئتِ آن منجی می‏نگری که دست مهربانش همه شمشیرهای ستم را می‏شکند و آفتاب وجودش، یخ تاریخ را آب می‏کند؛ هر رنگ تیره و تار را از چهره جهان می‏زداید و بر گیسوان زمین گل برکت و عدالت و ایمان می‏زند. سلام بر تو و بر فرزندت حضرت موعود. هم او که می‏آید تا خدا را تفسیر، عشق را تکثیر، و محبت را تقسیم کند. می‏آید تا به دادخواهی ستمدیدگان، بیرق عدالت را بر دوش گیرد. خورشید یازدهم! ما هرروز با سبدی دعا به استقبال فرزندت می‏رویم و در آینه قنوت قلبمان زیارتش می‏کنیم و بر ضریح چشمانش دخیل می‏بندیم تا شاهد رویش سبز لحظه ظهورش باشیم. آری، عدالت، پاره‏ای از تن توست ـ ای امام عسکری ـ و جهان لحظه‏شمار گل‏آرایی فرزند تو. اینک بر تو و بر آن خورشید، بر تو و بر آن گل غایب، بر تو و بر نایب بر حق آن غایب، سلامی بی‏کرانه نثار باد!

مژده طلوع

تو سبزترینی به دیده من! وقتی که می‏خواهم بر آینه یادها بوسه زنم، صبورانه و پرشکیب می‏آیی و بر بام بلند تاریخ می‏ایستی. نسیم، نغمه محمدی می‏سراید تا طلوع تو را به خورشید مژده دهد. آفتاب هم چهره می‏پوشاند از شرم دیدار. به شاعران می‏گویم تو را بسرایند؛ هیچ یک ابهت تو را بر نمی‏تابند و در ابتدای کلام در می‏مانند. شاعر سپیده‏دمان، از راه می‏رسد، بر دو زانوی ادب می‏نشیند. کتاب نام نیکویت را ورق می‏زند. سوره «والشمسِ» رویت را تلاوت می‏کند و به آیه «واللیلِ» گیسویت سوگند یاد می‏کند که سپیدتر از تو ندیده است. فجر هم که از راه می‏رسد، در برابر نور تو رنگ می‏بازد. تو آن زیباترینی که در سپیده دمی روشن، به خاک، مفهومی آسمانی بخشیدی. سلام بر تو و بر آن دقایقی که از نام مقدّست معطّر شد. سلام بر تو و بر آن دقایقی که به نماز ایستادی ای امام عسکری.

فخر وجود

ای آفتاب مهر تو، روشنگر وجود	در پیشگاه حکم تو، ذرّات در سجود
ای شاه عسکری‏لقب، ای فاطمی نسب!	آن را که نیست مهر تو، از زندگی چه سود؟
قرآن ناطقی، تو قرآن پاک را	الحق مفسّری ز تو شایسته‏تر نبود
قربان دیده‏ای که به بزم تو فاش دید	جای قدوم عیسی و موسی و شیث و هود
مدح شما ز عهده مردم برون بود	ای خاندان پاک که یزدان‏تان ستود
از نعمت ولای شما، خاندان وحی	منّت نهاد بر همگان، خالق ودود
ای پور هادی ای حسن عسکری، ز لطف	بپذیر از «مؤید» دل خسته، این درود

ماه سامر

ای که خورشید فلک محو لقای تو بُوَد	ماه را روشنی از نور و ضیای تو بُوَد
معدن جود و سخایی تو که از فرط کرم	دو جهان، ریزه‏خور خوان عطای تو بُوَد
نسبت قامتِ سرو تو، به طوبی ندهم	زان که طوبی، خجل از قدّ رسای تو بُوَد
در جوار تو، ز حق خواهش جنّت نکنم	جنّت ما، به خدا، صحن و سرای تو بُوَد
تو ظهور پسر خویش طلب کن ز خدا	چون که مقبول خداوند، دعای تو بُوَد

فضایل اخلاقی امام عسکری علیه‏السلام

امام حسن عسگری علیه‏السلام در همه صفات پسندیده انسانی و اخلاق و فضایل درحد کمال بوده است. آن امام والا مقام در عصر خویش بزرگوارترین، عابدترین، بردبارترین و محترم‏ترین افراد به شمار می‏رفته و دارای اندیشه بلند، زبانی گویا و پرجاذبه و برخوردار از اخلاق نیک بوده‏اند. امام یازدهم شیعیان با مردم بسیار مهربان، و نسبت به ضعیفان و افراد تهی‏دست بسیار بخشنده بودند. او سالار قبیله ایثار، پیشوای مستضعفانِ خاک و مسجود فرشتگان افلاک بود. سلام سوخته‏دلانِ عطشان بر آن امام همام باد!

ویژگی‏های شخصیتی امام علیه‏السلام

امام حسن عسکری علیه‏السلام در کلیه صفات و ویژگی‏های مثبت شخصیتی زبانزد عام‏وخاص بود. در این میان شجاعت و صلابت روحی، قوت قلب، و جرأت و شهامت، از ویژگی‏های شخصیتی ایشان به شمار می‏آید. آن بزرگوار به همه انسان‏ها عشق می‏ورزید و همواره با آنان به نیکی و احسان رفتار می‏کرد. بدین جهات بود که نگاهش تا اعماق جان نفوذ می‏کرد و چون پناهی مطمئن برای بی‏پناهان و امید ناامیدان بود. امام حسن عسگری علیه‏السلام در سختی‏ها یاور شیعیان بود و در عبور از گذرگاه‏های سخت و پرپیچ‏وخم، هم‏چون چراغی روشنگر راه.

نمودار خلوص و پاکی

امام حسن عسگری علیه‏السلام سرچشمه ایمان و جلوه‏ای از نور الهی بود. در سیمای تابناکش نور عشق و ایمان خانه داشت و در رازونیاز شبانه‏اش با پروردگار خلوص و پاکی موج می‏زد. پیشوای یازدهم ما به عبادت، تهجد، و نماز شب بسیار اهمیت می‏داد، به طوری که هیچ گاه آن را ترک نمی‏کرد. همین که پاسی از شب می‏گذشت از خواب بر می‏خاست، وضو می‏گرفت، و به رازونیاز با پروردگار متعال می‏پرداخت.

صداقت کلام و صفای باطن امام علیه‏السلام

امام حسن عسکری علیه‏السلام با وجود پربرکتش، زندگی را با تمام زیبایی‏ها معنا می‏کرد. صفای باطنش، صداقت کلامش و دستان پر محبتش، به قلب‏ها گرمی می‏بخشید و نیروی پایداری و مقاومت می‏داد. آن روزها، با وجود امام عسکری علیه‏السلام ، زندگی معنای دیگری داشت. توفان حوادث در برابر اراده استوارش، به نسیمی زندگی‏بخش بدل می‏شد و انبوه مشکلات با کلام آرام و اطمینان‏بخش او به کنار می‏رفت. آرامش و استواری او قلب‏ها را آرام می‏کرد و بر زخم‏های دیرینه شیعیان مرهم می‏نهاد. چون صخره‏ای نفوذناپذیر، از دسترس فرومایگان به دور بود و به بلندای عزت و مردانگی‏اش خس‏وخار را راهی نبود.

در مسیر تربیت مردم

امامان پاک، هم‏چون پیامبر گرامی اسلام صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم پیوسته در تعلیم و تربیت مردم می‏کوشیدند. آنان، در تمامی اوقات به راهنمایی و تربیت مردم پایبند بودند. رفتار و گفتار و معاشرت و حتی هرگوشه از زندگی روزمره آنان، آموزشگر کسانی بود که با آنان تماس داشتند. هرکس در هر وقت با آنان می‏نشست برایش ممکن بود که از اخلاق و دانش آنان بهره‏مند شود و اگر سؤالی داشت، می‏توانست مطرح کند و پاسخ آن را بشنود. امام حسن عسکری علیه‏السلام یکی از این مربیّان الهی بود که همواره با رفتار و گفتار خویش نکته‏های پندآموز و نغز به پیروان راستین خویش، و حتی دشمنان اهل بیت علیهم‏السلام ، می‏آموخت. آری، شخصیت آن حضرت چنان بود که دوست و دشمن را تحت تأثیر قرار می‏داد و تحوّل عمیق در افکار و اعمال مردم پدید می‏آورد.

سخنان آرامش‏بخش امام علیه‏السلام

امام حسن عسکری علیه‏السلام الگوی محبت و آرامش است؛ زیرا محبت، با او معنا می‏گرفت و در نگاهش موج می‏زد و از دستان پرمهرش جاری می‏شد و گونه‏های یخ زده را شوق زندگی می‏داد. وقتی یاران امام علیه‏السلام از سختی‏ها به جان می‏آمدند و زمانی که شیعیان تمام درها را به روی خود بسته می‏یافتند، کلمات گوهربار امام یازدهم، آرامش را به جان‏هایشان ارزانی می‏کرد. پرده‏های اندوه و ناامیدی با کلمات اطمینان‏بخش و پرجاذبه آن حضرت به کنار می‏رفت و نوری از امید و شادی بر قلب‏های خسته شیعیان تابیدن آغاز می‏کرد.

فروتنی امام عسگری علیه‏السلام

فروتنی از فضایل اخلاقی است که موجب مودت و پیوستگی بیشتر در میان اعضای جامعه می‏شود و زندگی اجتماعی را رضایت‏بخش و مطبوع می‏سازد. این صفت نیکو، افراد را به هم نزدیک می‏کند و مشارکت‏های اجتماعی را افزایش می‏دهد و زمینه بهبود و ارتقای جامعه را فراهم می‏آورد. امام حسن عسکری علیه‏السلام درباره تواضع می‏فرمایند: «تواضع نعمتی است که بر آن حسد برده نمی‏شود.

گشاده‏رویی امام علیه‏السلام

گشاده‏رویی و داشتن چهره شاد و خرم سبب گسترش شادی و نشاط و افزایش کارایی در جامعه می‏شود. همان‏طور که دل‏مردگی، بی‏نشاطی و داشتن چهره عبوس، غمگین و اخم‏آلود موجب گسترش افسردگی و کاهش کارایی و ثمربخشی افراد می‏شود. جامعه زنده و پویا، جامعه‏ای است که در آن نشاط، لبخند، شوخ‏طبعی و شادابی حاکم است. رسول گرامی اسلام صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم همواره چهره گشاده داشت و با افراد با خوش‏رویی برخورد می‏کرد و از این طریق موجب جذب افراد به دین مبین اسلام می‏گردید. پیشوایان دینی، ما هریک، از این فضایل بهره‏مند بودند که از جمله آنان می‏توان به خورشید یازدهم، امام حسن عسکری علیه‏السلام ، اشاره نمود. بزرگ‏مردی که در گشاده‏رویی و انبساط خاطر سرآمد زمان خویش بود، به گونه‏ای که افراد پروانه‏وار دور شمع وجودش می‏چرخیدند واز زلال اندیشه و اخلاق کریمانه‏اش بهره‏ها می‏جستند.

عابد و زاهد در کلام امام حسن عسکری علیه‏السلام

عبادت و رازونیاز با خدا، بدون شک دیواره درون را در برابر تهدید حوادث، مستحکم می‏کند و اراده را پولادین و تصمیم را استوار می‏سازد. زهد و پارسایی، روح را طراوت و تازگی می‏بخشد، روان را صیقل می‏دهد و انسان را از تسلیم، تردید، ترس، تزلزل، شکست و انزوا می‏رهاند. امام حسن عسکری علیه‏السلام افراد پارسا، عابد و زاهد را این‏گونه معرفی و توصیف می‏نمایند: «پارساترین مردم کسی است که به هنگام شبهه توقف کند؛ عابدترین مردم کسی است که واجبات را انجام دهد؛ زاهدترین مردم کسی است که حرام را ترک نماید؛ و کوشنده‏ترین مردم کسی است که گناهان را رها سازد».

الهام‏بخش فضیلت

باز هم به یاد مردی از دودمان رسالت سخن می‏گوییم که نور امامت را بر دل‏ها و دیده‏های شیعه می‏افشاند. نامش رمز نیکویی‏ها و زیبایی‏ها است و یادش الهام‏بخش عفاف و فضیلت. وقتی در کوچه‏پس‏کوچه‏های تاریخ می‏گردیم و اعماق تاریخ را می‏کاویم، به گوهرهای درخشانی بر می‏خوریم که فخر بشریتند و به بودن و زیستن، معنی می‏بخشند. امام حسن عسکری علیه‏السلام یکی از این گوهرهای نفیس است و شیعه را همین افتخار بس، که به پیشوایی این زبدگان آفرینش معتقد است و حقانیت آنان را باور کرده است. امام یازدهم، هم‏چون نیاکان خویش، بار سنگین «هدایت امت» را بر دوش می‏کشید و در عصر حاکمیت ستم، خود را فدای روشنگریِ راه ایمان و حق ساخت. امام حسن عسکری علیه‏السلام بزرگ‏مردی است که دوست و دشمن، به فضیلت و دانایی و زهد و عبادت او گواهی داده‏اند و جز این نیز انتظاری نیست.

آبروی دو عالم

سلامت باد اماما، ای جلوه روشن صداقت و ایثار؛ سلامی به صراحت حق، به روشنایی یقین و به زلالی ایمان. سلام بر تو که برکت دستانت، پایگاه توحید را از لوث اصنام پاکیزه کرد؛ سلامی به پاکی عفاف و صفای صبح. سلامت بادای امام همام؛ ای محبوب نیلگون امامت؛ سلامی به صفای جبهه‏های نور، به عطر عبادت رزمندگان و به حرارت عشق سنگرنشینان. سلامت باد،ای آبروی دو عالم؛ ای خورشید یازدهم؛ ای حسن عسکری؛ ای فرزانه‏ترین فریاد تشیع سرخ؛ سلامی به حرارت شوق، به روشنی شفق و به قداست اشک سرخ. امام حسن عسکری علیه‏السلام پژواک رسای سخن عشق است. آن روز که طلوع کرد، گلبانگ سرافرازی توحید و یگانگی را نوای هر روزمان کرد و مقدّر فرمود که با هم به عشق سخن گوییم. درود خدا بر این امام همام باد!

در هوای عشق تو

ای مقدس‏ترین مرد پاک؛ ای امام عسکری، فراموش مکن که ملتی سر در هوای عشق تو دارد و با یاد و نام تو و فرزندت حضرت ولی عصر(عج) از گم‏راهی و جهل به سوی نور پرواز می‏کند. یاد و نام مهدیِ تو گرمابخش دل‏های خستگان و درماندگان است.ای پدر امام مستضعفان، به خورشید دوازدهم بگو که جلوه کند و با جلوه‏گری‏اش سیمای پرطراوتِ اسلامِ نابِ محمدی را رونق ببخشد.

روایات

امام حسن عسکری علیه‏السلام می‏فرمایند:

جدال مکن که ارزش‏ات را می‏کاهد و زیاد شوخی مکن که بر تو دلیر می‏شوند.

بهترین دوست کسی است که اشتباه تو را فراموش کند و نیکی تو را از یاد نبرد.

در رعایت ادب، تو را همین کافی است که از آنچه برای دیگران بد می‏دانی، دوری کنی.

هرکس بر مرکب باطل سوار شود، در سرزمین پشیمانی فرود خواهد آمد.

دو خصلت، بالاترین اوصاف است: ایمان به خداوند و سودمند بودن برای برادران دینی.

ابراز شادی و شعف در برابر افراد پریشان و گرفتار، از ادب انسانی محسوب نمی‏شود.

کسی که برادر دینی‏اش را پنهانی نصیحت کند، او را آراسته و اگر در انظار مردم از او انتقاد کند، وی را زشت جلوه داده است.

از نشانه‏های فروتنی سلام کردن به همه و نشستن در پایین مجلس است.

خنده بی‏مورد نشانه نادانی است.

از جمله گرفتاری‏های کمرشکن، همسایه‏ای است که چون خوبی یا کار نیکی را ببیند آن را پنهان سازد و چون بدی ببیند آن را افشا کند.

عبادت در زیادی روزه و فزونی نماز نیست؛ بلکه به بسیاری تفکر در امر خداوند است.

خشم کلید هر بدی است.

گستاخی فرزند بر پدر در ایّام کودکی مایه ناسپاسی او در ایّام بزرگ‏سالی اوست.

از جمله گناهان نابخشودنی این است که گفته شود:ای کاش جز بر این گناه مؤاخذه نشوم.

چه زشت است برای مؤمن تمایل به چیزی که مایه خواری اوست.

|+|